Экспозициялар

Сирек кітаптар музейінің экспозициясы Қазақстанның жазба мәдениеті ескерткіштері негізінде қалыптастырылған және Ұлы дала аумағындағы жазу мен кітап ісінің даму тарихын ежелгі таңбалық жүйелерден бастап XX ғасырдағы баспа өнімдеріне дейін бірізді түрде таныстырады.

Бірінші зал — «Қазақ даласының көне жазба мұрасы» — жазба мәдениетінің бастауына арналған. Мұнда Қазақстан аумағынан табылған ежелгі жазба ескерткіштері, тасқа қашалған және эпиграфикалық жазулардан бастап кейінгі дәуірлерге дейінгі үлгілер туралы мәліметтер ұсынылған. Экспозиция ұлттық рухани мәдениеттің негізін қалаған жазба дәстүрінің қалыптасуы мен дамуын айқындайды.

Екінші зал — «Қолжазба — ғасырлар мұрасы» — елдің тарихи-мәдени және қоғамдық-саяси өмірін бейнелейтін қолжазба ескерткіштерімен таныстырады. Қолжазбалар қай кезеңде де халықтың ұжымдық жадын сақтаушы құндылық болып саналған. Залда тарихи және әдеби шығармалар, шежірелер, фольклорлық және этнографиялық материалдар қойылған. Олар ғылыми әрі мәдени тұрғыдан аса құнды мұра болып табылады.

Үшінші зал — «Алғашқы отандық басылымдар» — қазақ баспа ісінің қалыптасу кезеңіне арналған. Мұнда араб графикасымен жарық көрген алғашқы ұлттық кітаптар мен басылымдар ұсынылған. Бұл еңбектерде қоғамның рухани, саяси және мәдени өмірі туралы маңызды деректер қамтылған. Аталған ескерткіштер қолжазба дәстүрінен баспа мәдениетіне өтудің айқын көрінісі болып табылады.

Төртінші зал — «Латын графикасындағы қазақстандық басылымдар» — 1920–1940 жылдардағы кітап басу ісінің маңызды кезеңін көрсетеді. Экспозицияда қазақ тілінде латын графикасымен жарық көрген қоғамдық маңызы зор басылымдар ұсынылған. Кітаптар Алматы, Қызылорда, Орал, Қостанай, Семей қалаларында басылған.

XIX ғасырда Қазан, Уфа, Орынбор, Омбы, Ташкент қалаларында, ал XX ғасырдың басында Верный, Кереку, Семей қалаларында баспа ісінің дамуы халық ауыз әдебиеті үлгілерін, ақындар мен ойшылдардың еңбектерін жинақтап жариялауға қолайлы жағдай жасады. Бұл үрдіс ұлттық рухани мұраны сақтау мен таратуға ықпал етті.

Музей экспозициясы кітаптың тарихи жолын — көне тас жазбалардан бастап XX ғасырдағы баспа өнімдеріне дейін — айқын көрсетіп, жазба дәстүрінің сабақтастығы мен оның ұлттық мәдениетті қалыптастырудағы маңызын айқындайды.